Plastiklerin metalle kaplanarak dayanıklılık ve metal görüntüsü kazandırılması giderek yaygınlaşıyor. Bu konuda sonsuz seçenekler oluşturarak yeni projeler geliştirmek mümkün...

GÜNÜMÜZDEKİ ilginç işlerden biri de plastik üzerine metal kaplama tekniğidir. Otomotivden ev aletlerine; kozmetik ambalajlardan çeşitli aksesuarlara kadar nikel ve krom kaplama işi tamamen endüstri haline gelmiş durumda. Örneğin, hafif jant kapakları ve otomobillerin çeşitli metal aksamı artık metal görünümlü plastiklerden yapılıyor.

Metalle kaplanan plastikleri gerçeğinden ayırt etmek imkânsız. Günlük hayatımıza giren metal görünümlü eşyanın çoğu aslında plastikten üretiliyor ve istenen tonda metal görüntüsü kazandırılıyor.

KÜÇÜK BİR İŞYERİ AÇILABİLİR
Metal kaplama işi genellikle "elektrokimya" dediğimiz bir teknik aracılığıyla gerçekleşiyor. Elektrokimya, elektrik enerjisiyle kimyasal enerjinin bileşiminden oluşan bir fizikokimya uygulaması...

"Yükseltgenme" ve "indirgenme" olarak bilinen elektron alışverişi yoluyla metal iyonlarının elektriksel olarak plastik yüzeye aktarılması gerçekleşiyor. Bu tekniğe "elektroliz yoluyla kaplama" adı veriliyor.
Elektrolit olarak bilinen baz ya da tuz eriyiği içine daldırılan özel işlemden geçirilmiş plastik parçalar yüzey özellikleri nedeniyle iyon akışına açık bir kutup haline getiriliyor. Burada elektrolit olarak görev yapan eriyik ve kaplanmak istenen cismin yüzeyi arasında elektriksel akım veriliyor.

Akım "anot" taki metalin çözünmesine yol açıyor ve "katot" taki cismin yüzeyi üzerinde homojen bir tabaka oluşturacak şekilde metal iyonları birikmeye başlıyor.

Plastik yüzeylere genelde maden tuzları ve karışımından oluşan bir madde tatbik ediliyor. Kaplama amacıyla en çok krom ve nikel kullanılıyor. Bazı karışımlarla çok daha parlak metal yüzeyler de elde edilebiliyor. Plastik materyal üzerine yapılan kaplama işinde plastiğin cins ve niteliği önemli. Genel olarak "ABS" tabir edilen plastik çeşidi tercih ediliyor.

KOMPAKT TESİSLERDE KOLAY ÜRETİM
Burada kısaca anlattığım yöntem elektrolizle kaplamanın geleneksel şekli. Günümüzde ise çok daha gelişmiş son teknoloji ürünü yeni teknikler var. Bunlar atomik partiküllerin transferini sağlayan modern yöntemler. Ancak kullanılan teknik ne olursa olsun "metal kaplama" işi başlı başına bir endüstri haline gelmiş durumda.

Uygulanan tekniğe göre çok sayıda isimle anılan bu endüstride küçük boyutlu plastik objeleri bile metalize etmek mümkün. Bu sayede kalem, çakmak, şişe, bardak ve bijuteri gibi binlerce nesneye metal görüntüsü verilebiliyor. Ayrıca fason çalışma yoluyla diğer sanayilerin ihtiyaç duyduğu parçalar da metalle kaplanabiliyor. Yaygın tanımıyla "galvanoplasti" adı verilen uygulama işin esasını teşkil ediyor.

Organik yöntemle ve oksitleme tekniğiyle oluşturulan sistemlerde elektroliz banyoları oldukça hassas dengeler içinde hazırlanıyor. Yeni yöntemlerde bilgisayar kumandalı tam otomatik sistemler de mevcut.

SAĞLIK İÇİN ÖNLEM ALMAK GEREKİYOR
Kaplama yapılacak objenin yüzey temizliğinin çok iyi yapılması şart. Bu amaçla özel banyolar kullanılıyor. Ancak asıl önemli olan unsur yöntem ne olursa olsun bu işin eğitimini alarak sistemi iyi tatbik etmek. Uygulamada "akımsız" teknikler de var.

Sistemi kavramak için öncelikle "galvanoplasti" tekniğini öğrenmek gerekiyor. Tamponlu galvanoplasti ise başlı başına bir sistem... Bu konuda gerek İngilizce gerekse Türkçe çok sayıda yayın ve kitap var. Elektroliz veya başka tekniklerle yapılan kaplamalar için ileri polisaj yöntemlerini öğrenmek ise mesleğin incelikleri arasında.

Bu arada tehlikeli koşulların varlığını da unutmamak lazım. Uygulamada gerek buharlaşma gerekse diffüzyon suretiyle çeşitli kademede zehirlenmeler görülebiliyor. Bu nedenle kurulacak atölye ve tesislerde modern gereçlerle önlem alınması zorunlu.

MODERN YÖNTEMLER SEÇİLMELİ
Plastiğin kaplanmasında daldırma dışında "püskürtme" ve
"vakum" teknikleri de var. Plastiklerin metalle kaplanmasında yalnız elektroliz metodu değil yaygın olarak vakum sistemi de kullanılıyor.

Vakum tekniği en gelişmiş yöntemlerden biri. Endüstri şimdi bu sisteme kaymış durumda Buraya kadar anlattıklarım işin mahiyeti hakkında kabaca bir fikir vermekten ibaret. Asıl proje önerim ise galvanoplasti tekniklerinin bahşettiği imkânlarla ilginç objeleri metal görünümlü hale getirmek. Bu konudaki yaratıcı fikirleriniz kaplama işindeki faaliyet alanınızı genişletecek ve size yeni ufuklar açacaktır.

Bu görüşe örnek olmak üzere ünlü kozmetik markalarına ait plastik ambalajların metalize edilmesi böyle bir proje için başlangıç olabilir. Ayrıca kırtasiye malzemelerinden tekstil sanayiine kadar çok geniş bir alanda hemen her şeye metal görüntü kazandırma şansınız var. Önerim, gerekli bilgileri edindikten sonra iyi bir danışmanla işi geliştirmek ve küçük bir iş yeri açarak özgün projeler üzerinde çalışmaktır. Gerekli her türlü bilgi için internet üzerinden "metal kaplama" tanımıyla arama yapabilir, işin uzmanlarından bilgi alabilirsiniz.
Para-Nur Demirok