Bugünlerde gazete çıkarmak hiçbir yerde kolay değil. Güney Sudan'da günlük gazete çıkarmak ise neredeyse imkansız görünüyor olabilir. Ülke 600 bin kilometre kare yüzölçümüne sahip ve yaklaşık 10 milyonluk nüfusunun yüzde 80'i okuma yazma bilmiyor. Elektrik kesintileri, asfaltlanmış yolların azlığı, sürekli gidip gelen internet erişimi ve kabile savaşları işleri iyice zorlaştırıyor. Ancak 2005'te kurulduğundan beri Juba'da sazlıktan yapılma bir kulübede basılan The Citizen (Vatandaş), okurlarını bir gün bile gazetesiz bırakmadı. Ancak son zamanlarda gazete yeni bir zorlukla karşı karşıya.

Dünyanın en genç ülkesi olan Güney Sudan'ı yöneten askerler, engel çıkarmaya başladı. Kasım ayı ortasında bir sabah Ater Garang Ariath isimli muhabir gazetenin yapıldığı kulübeye giriyor. Genel Yayın Yönetmeni Nhial Bol o sırada başka yerde. Gazetenin tedarikçisi artık kâğıt vermiyor ve bu yüzden The Citizen 6 binlik baskısını 2 bine düşürmek zorunda kalıyor. O gün 27 yaşındaki Ariath, Güney Sudan m edyası v e u lusal g üvenlik servisleri temsilcilerinin katıldığı bir basın toplantısını takip etmiş. Ariath ayda yaklaşık 900 Güney Sudan pound (300 dolar civarında) kazandığını söylüyor. Bu parayı kazanmak için ayda 40'tan fazla yazı yazmak zorunda. The Citizen'da hayatı savaştan etkilenmemiş kimse yok.

Ariath kariyerine, Uganda'da kendisinin de kaldığı mülteci kampında çıkarılan gazetede muhabir olarak başlamış. Bir başka muhabir, Joseph Lagu Jackson, eski bir çocuk asker. Ariath ülkenin en popüler gazetelerinden birinde çalışmaktan gurur duysa da, 16 sayfalık İngilizce tabloidin daha fazla editöre ihtiyacı olduğunu söylüyor. Gazete tashihler ve baskı hatalarıyla dolu. 9 Temmuz'daki bağımsızlıktan bu yana Güney Sudan'da pek çok yeni gazete kurulmuş. Ülkenin yeni anayasası basın özgürlüğünü garanti ediyor. Fakat bu özgürlük tehlikede. Ekim ayında bir başka Güney Sudan gazetesi, The Destiny (Kader), Devlet Başkanı Salva Kiir Mayardit'in kızının bir Etiyopyalıyla evlenmesini vatansever olmamakla eleştiren bir köşe yazısı yayınladı.

Köşe yazarı ve gazetenin genel yayın yönetmeni Ulusal Güvenlik Servisi tarafından gözaltına alınmış ve iki hafta içeride tutulmuş. The Destiny kapatılmış. Aralık'ta BBC'nin eski Hartum muhabiri Alfred Taban, Juba Monitor'ü çıkarmaya başladı. Taban'ın eskiden çıkardığı Hartum Monitor, Arap yöneticiler tarafından kapatılmış. Aynısı Güney Sudanlıların sahibi olduğu beş gazetenin başına da gelmiş. Birçok gazeteci yeni askeri liderlerle kötü tecrübeler yaşadıklarını anlatıyor. Bol, 2007'den beri Güney Sudanlı makamlarca üç kez gözaltına alınmış. Gerekçe ise, yetkilileri yolsuzluk ve kötü idareyle suçlayan yazılar yayınlaması. Sudan Halk Kurtuluş Ordusu'nun sözcüsü gazetecilere neyi haber yapabileceklerini, neyin kendileri için riskli olabileceğini anlatan bir liste vermiş. Askeri istihbarat sözcüsü Philip Chol, "Eğer sorumlu gazetecilerseniz, işinizi ülkeye uygun bir şekilde yapacaksınız" diyor. Birçok gazeteci kızgın. Taban, "Son yapı lanlar Hartum'da yaşadıklarımızdan zerre kadar farklı değil. Ancak biz burada bir demokrasi kurmaya çalışıyoruz" diyor.Sabah