Kumpirini, közlemesini, püresini... Türlü türlü halini gördük patatesin. Türk mutfağının değişmez yiyeceği patates şimdi de külaha girdi! Hem de birbirinden lezzetli soslarla. En çıtır patates bende diyene "külahıma anlat" diyen külahta patatesçiler, kızartma tutkunlarına en sıcak, çıtır ve lezzetli patatesi, diledikleri her an yiyebilme fırsatı sunuyor.
Lezzeti ve hafifliğiyle her öğün tüketilebilen patates, kuşkusuz Türk yemek kültürünün değişmezlerinden biri. Tek başına tüketildiği gibi, birçok yemeğin tatlandırıcısı, yeri geldiğinde süsü olur. Bazen ana yemektir, bazen de salata. Ama özellikle çocuklar için vazgeçilmez olan kızartmanın yeri apayrı. Bizim mutfağımızda daha çok köfte ve pilavın yanında servis edilen patates kızartması, son yıllarda fast-food kültürünün yaygınlaşmasıyla atıştırmalık bir yiyecek haline geldi. Hatta yavaş yavaş yalnızca patates kızartması satan mekânlar İstanbul'un işlek caddelerindeki yerlerini almaya başladı. Hem de külahta!

Külahta patates kızartması kültürünün oluştuğu ve yaygınlaştığı yer Hollanda. 16 milyon insanın yaşadığı Hollanda'da 6 bin noktada patates kızartması satılıyor. Bu uygulama yaklaşık 5 aydır ülkemizde. Beşiktaş'taki "Max4all" ve Taksim İstiklal Caddesi'ndeki "Patata" külahta patates satan mekânların başında geliyor. Bu kızartmanın farkı ise sadece külahta servis edilmesi değil.

Kızartma işlemini farklı tekniklerle yapan her iki mekânın da amacı patates kızartmasını tüketiciye en sağlıklı, sıcak ve hızlı şekilde sunmak. Bir Hollanda firması olan Max4all'da patatesler özel bir teknikle 90 saniyede kızartılıyor. Bu uygulamayla, normalde en az 5 dakikada kızaranlara oranla, daha az yağ çekiyor. Ürünlerdeki trans yağ oranı ise sıfır. Ayrıca patatesin sıcak servis edilmesi de son derece önemli. Kullanılan soslara kızartma kadar özen gösteriliyor. Max4all'da 9 çeşit sos mevcut. Sıcak sosların yanı sıra soğuk soslar da var, ancak Türkler daha çok sıcakları tercih ediyor.

42 çeşit baharatla yapılan cafe de pari ve peynirli sos Türklerin en çok tercih ettiği soslar. Soğuklar ise şunlar: Maxsos (fesleğenli), sarımsaklı mayonez, salsa, fajita, ketçap ve mayonez. Ayrıca bu soslar Unilever tarafından hiçbir katkı maddesi kullanılmadan günlük olarak yapılıyor. Küçük, orta ve büyük külahlarda satılan patatesin fiyatları ise 3,50, 4,50 ve 5,50 TL şeklinde değişiyor. 3 haftadır hizmet veren Max4all'un işletmecileri gösterilen ilgiden gayet memnun.

Külahta patates kızartması satan bir diğer mekan ise Taksim İstiklal Caddesi'ndeki "Patata". Burada patatesler iki aşamada kızartılıyor. İlk kızartma işleminden sonra patatesler yağlarını çekmesi için bir süre bekletiliyor. İkinci işlem ise daha yüksek ısıda gerçekleştiriliyor. Böylece patatesler daha az yağ çekmiş oluyor ve ortaya daha çıtır bir lezzet çıkıyor. Ayrıca tamamen bitkisel, yanmayan yağlar kullanılıyor. Patata'da 3 sıcak, 10 soğuk olmak üzere 13 çeşit sos var. Burada da sıcak soslara ilgi daha fazla. Cheddar, cafe de Paris ve salsa sıcak sosları oluşturuyor. Soğuk soslar ise ketçap, mayonez, zeytinli, sarımsaklı, barbekü, kokteyl, hardal, dip sos, acılı ve köri. Fiyatlar ise şöyle: Küçük külah 3,95 TL, orta boy külah 4,95 TL ve büyük boy külah 6,95 TL.

Hangi yiyecekler külaha girdi?

Külahta dondurma
Her ne kadar farklı örneklerini görsek de külahta satılan yiyecekler söz konusu olduğunda ilk akla gelen dondurma olur kuşkusuz. Yenilebilir çıtır külah üzerine kondurulmuş rengarenk dondurma topları her yaştan insanı heyecanlandırır. Tabii en çok da çocukları. Yüzüne gözüne bulaştırarak yediği dondurmanın tadını hiçbir yiyecek vermez çocuğa. Hazır dondurma sektörünün büyümesiyle külahta dondurmanın pabucu biraz dama atılsa da yeri doldurulamaz olduğu kesin.

Külahta makarna
Bu da mı külaha girdi dediğimiz yiyeceklerden biri de kuşkusuz makarna oldu. Bardakta mısır satışlarının patlamasından sonra harekete geçen girişimciler, Japonya, Malezya ve Çin gibi ülkelerde yaygın olan külahta makarna sektörünü Türkiye'ye taşıdı. Hatta işi büyütenler zamanla kayseri mantısını bile külaha soktu. Satışı bayiliklerde başlayan külahta makarna kısa zamanda alışveriş merkezlerinde açılan standlarda yerini aldı.

Külahta mevlit şekeri-lokumu
Beyaz karton bir külah içinde rengarenk naneli şekerler... Özellikle büyük camilerde kandil gecelerinin vazgeçilmez ikramıdır külahta mevlit şekeri.