Son dönemde yönetim dünyasında ‘küçük’ trendi yaşanıyor. Küçük şirketlerin daha esnek hareket edebilmeleri ve müşterileri ile daha yakın ilişki kurabilmeleri ve müşterileri ile daha yakın ilişki kurabilmeleri, bir süredir yönetim lüteratüründe ‘küçük güzeldir’ trendinin tartışılmasına yol açtı.

Son olarak bu yaklaşımı Seth Godin’de benimsedi. Purple Cow (Mor İnek) kitabıyla dünyada milyonlarca yöneticiye ulaşan Seth Godin, bu kez ‘Küçük Güzeldir’ diyor.

Piyasaya çıkarmaya hazırlandığı yeni kitabında Seth Godin, küçük şirketlerin başarı örneklerini anlatarak başarılı ve karlı bir şirket olabilmek için büyüklüğün mutlaka gerekmediği savını tartışıyor. "Small is the new big’’ (Yeni büyük artık küçük) adıyla yayınlanacak  olan kitaptan Godin’in savunduğu önemli satır başlarını derledik.

Büyük Şirketin Büyüsü Bozuldu
"Ölçek ekonomisi yaklaşımı hem ekonomilerde hem de şirketlerde uzun yıllar tartışmasız ana hedef oldu. Türkiye’de İSO 500 ve Capital 500, dünyada Fortune 500 listelerine girmek, şirketlerin kendilerine çizdiği büyük hedeflerden biriydi. Yöneticilerin hayali ise "En büyük 500" listelerine giren şirketlerin tepe yönetiminde olmaktı. ‘Bunun nedeni büyük ölçekli işletmelerin katma değer yaratmadaki üstünlüğü idi. Üretim süreçlerinin verimli hale getirilmesi ile katma değer yaratıldı. Devasa dağıtım kanalları, araştırma-geliştirme departmanlarıyla küçük ölçekli şirketlerin yapamadıklarını başarıyorlardı. Devasa reklam bütçeleri ve satış ekipleriyle yarattıkları düğeri sürekli büyütüyorlardı. Devasa reklam bütçeleri ve satış ekipleriyle yarattıkları değeri sürekli büyütüyorlardı.’’ diyor Seth Godin.

Küçük şirketlerin hedeflerinin de bir an önce büyümek olduğu göz önüne alındığında, daha fazla işlem yapabilen büyük bilgisayarların üstünlüğü, daha büyük ofislerin cazibesinin hakim olduğu bir dönem yaşandığı bir gerçek. Üstelik büyük şirketler halka açılarak borsada işlem görebiliyordu. Peki ne oldu? "Çok büyük bir şirket olan ABD’nin enerji devi Enron yine çok "büyük" bir danışmanlık şirketi olan Andersen tarafından denetlenmişti. Sonuç, müthiş bir hüsran oldu. ABD’de Dünya Ticaret Merkezi bombalandı. TV reklamcılığı hızla kan kaybetmeye başladı. ABD’nin en büyük havayolu şirketlerinden American Airlines, hızla JetBlue gibi şirketlere iş kaybediyor. BoingBoing dört kişi ile çıkartılan bir yayın. Yüzlerce kişinin çalıştığı ünlü New Yorker dergisinden kat be kat daha hızlı büyüyor. Minicik boyutlardaki digital müzik çalar iPod büyük müzik setlerinin yerini aldı bile."

Tabii ‘küçük daha iyidir’ savının her alanda doğru olmadığını Godin de kabul ediyor. Tüketiciler müzik setlerinin yerine digital çalarları tercih ederken, salonlarına devasa televizyon ekranları yerleştirmeyi neyle açıklamalı? Godin ‘‘Her konuda küçük trendinin olmadığını da kabul etmek lazım’’ diyor.

Daha Mı Çok Kazanıyor?
Seth Godin, küçük şirketlerin büyük şirketlerden daha fazla para kazandığına inananlardan. Bu savını ortaya koymak için karşılaştırmalar yapmış değil. Ancak küçüklerin üstünlüğünü kabullenmiş gözüküyor ve şöyle diyor: ‘‘Küçük şirketler genellikle büyüklerden daha karlı oluyor. Küçük jetler büyüklerine kıyasla daha hızlılar, küçük bilgisayarlar daha çok fazla işe yarıyor.’’

Seth Godin’in kitabından küçük ve başarılı şirketlere verdiği örneklerden bir tanesi www.Craiglist.org Yolu ABD’ye özellikle de California eyaletine düşen hemen herkesin bu siteyi kullandığı biliniyor. www.Craiglist.org’da geçici ev kiralarından satılık eski plaklara, hafta sonu etkinliklerinde arkadaş arayanlardan müzik grubuna dördüncü üyeyi bulmaya çalışanlara kadar sayısız ilan bulunuyor. Şu anda Cariglist.org sitesinde 18 ki,şi çalışıyor. Ancak site o denli popüler ki ziyaretçi trafiği açısından ABD’de Yahoo.com gibi dev web siteleri ile yarışıyor. Yapılan bazı araştırmalara göre Craiglist.org ABD’nin en çok ziyaret edilen ilk dört web sitesi arasında yer alıyor. Hatta Craiglist.org o denli başarılı oldu ki, ünlü açık arttırma sitesi eBay.com bu sitelerin ortakları arasına girdi.

Küçük’ün Büyüklüğü
Seth Godin’in ‘Yeni Büyük artık Küçük’’ savının arkasında küçük yapıların sunduğu birçok avantajın etkisi olduğu söylenebilir. Godin, ‘Küçük’ olmanın avantajını şöyle sıralıyor:

>Küçük şirketlerde kurucular, müşterilerle daha çok ilişki kurabiliyor.

>Küçük şirketlerde kurucular, önemli kararları büyüklere göre daha hızlı alabiliyor.

>Küçükler daha esnekler ve rekabet ortamı değiştiğinde iş modellerini daha kolay değiştirebiliyorlar.

>Küçük şirketlerde müşteri e-postalarını kurucular doğrudan cevap verebiliyor.

>Küçük şirketler işletmelerin saha sıkıcı işlerini rahatlıkla başka şirketlere yaptırabiliyor. Dağıtım, faturalama, paketleme gibi sıkıcı işler başkalarına yaptırırken, kurucular insanların dinlemek istediği öyküleri anlatmaya devam edebiliyor.

>Küçük bir restorana gittiğinizde hala restoran sahibi sizi karşılayarak ‘hoşgeldiniz’ diyebiliyor.

>Küçük, bana göre yeni büyüktür. Ancak küçük şirketi yöneten büyük düşünüyorsa.

>Hiç beklemeyin. Küçülün. Ama büyük düşünün.

Küçük Başarılı Örnekler
Seth Godin, büyük yapıların ve ölçek ekonomisinin kabullenilen cazibesinden çıkarak ‘küçük’ yapılara dikkat çekiyor. ‘Eğer size mutluluk vermiyorsa şirketinizi büyütmenin bir anlamı yok. Küçük şirketler hem daha karlı olabiliyor hem de daha esnek. Üstelik küçük şirketlerin sahipleri hizmet verdikleri insanlarla daha yakın ilişki içerisinde. İş hayatı çok başarılı küçük şirketlerin örnekleri ile dolu. Örneğin 18 kişinin çalıştığı www.Craiglist.org sitesinin ziyaretçi sayısı binlerce kişini çalıştığı web sitelerinden daha fazla. ABD’de küçük bir havayolu şirketi olan JetBlue American Airlines’in müşterilerini bir bir alıyor. Önemli olan büyük olmak değil. Küçük olsanız bile büyük düşünebilmeniz.

Kaynak: Ekonomist Dergisi, "Yönetimde Son Trendler" eki