Kompozit kartonlar yanmıyor, ıslanmıyor. "Kullan-at" amaçlı yapılan tasarımlar hem ucuz hem de çok kullanışlı...

SON yıllarda "kompozit malzeme" adı verilen iki ayrı bileşimden oluşan materyal imalat sanayinde giderek daha fazla ilgi görüyor. Kompozit malzemelerin bileşenleri hem dayanıklılığı sağlıyor, hem de çekme gücüyle kopan liflerin elastikiyetini artırıyor. Son yıllarda bildiğimiz "mukavva" ya da "karton"ların "kompozit çeşitleri" ortaya çıktı.

Burada selüloz liflerinin yanı sıra, takviye amacıyla alüminyum ve fiberglas gibi katkılar da kullanılıyor. Görünüşte tıpkı karton gibi eğilip bükülen, kolayca kesilen bu malzeme ambalaj sanayinde çığır açacak gibi. Asıl devrim ise şu ana kadar genellikle plastik ve ahşap malzemelerin kullanıldığı endüstrilerde görülüyor. Genellikle "mukavemet katsayısı" artırılan kartonların yanmaz çeşitleri en hafif ahşabın yerini almak üzere. Kompozit kartonları kullanan sektör sayısı hızla artarken bu yeni malzemeyi mobilyacılar kısa ömürlü oturma gruplarında kullanıyor. En çok tutulduğu sektör ise şimdilik reklam endüstrisinin "outdoor" kesimi. Reklamcılar "composite cardboard" olarak ifade edilen malzemeden son derece şık teşhir standı hazırlıyor.

KULLAN-AT, DOĞAYA KARIŞSIN! Ambalaj ve karton endüstrisinde "kompozit malzeme" denince genellikle dışı metal, içi plastik filmle kaplanmış plakalar anlaşılıyor. Bu malzemeden geçirgenliği ayarlı ambalaj kutuları ve yalıtım panoları hazırlanıyor. Fakat yeni nesil kompozit kartonlara üretim aşamasında selülozla birlikte metal veya plastik türevleri karıştırılıyor. Hammadde hamuruna eklenen bu maddeler sayesinde esneme gücü artırılıyor, materyal kolayca kesilip işlenebiliyor. Çok renkli baskı yapılabilmesi ise önemli bir avantaj. Bu özelliği taşıyan "display"lerin ağırlığı son derece düşük. Maliyeti ise rijit malzemelere göre oldukça hesaplı.

Hammadde aşamasında kompozit hale getirilen kartonlar şimdi yeni bir sanat dalının doğmasına da yol açmış durumda. "Composite cardboard tasarımcılığı" yeni bir meslek. Hemen her şey "kullan-at" amaçlı hazırlanıyor ve bunlar paneller halinde tüketiciye sunuluyor. Dizayn kalıplarından otomatik bıçakla kesilen kartonlar, montaj şemalarına göre bizzat tüketici tarafından monte ediliyor ve ortaya sanat eseri denebilecek nitelikte hoş gereçler çıkıyor. Bu malzemeden üretilen ürünler 2 ila 3 yıl içinde dayanıklılığını kaybediyor.

Bu özelliğiyle kompozit kartonlar "stand" ve "display" yapıcılarının gözdesi haline gelmiş durumda. Tasarımda kullanılan materyalin ömrünü uzatmak veya devamlı hale getirmek kartonun bileşimine ve kalınlığına bağlı. Her koşulda çok ucuza mal oluyor, çevreyi kirletmiyor. Bu maddelere su değdiği anda karton doğaya karışmaya hazır hale geliyor.

SAHNE DEKORU BİLE YAPILIYOR! Kompozit kartonlardan oluşan tasarımlar birçok buluşu da beraberinde getirmiş. Bunların içinde pratik dekorasyon malzemeleri, özel kalıplanmış heykeller ve diğer sanat eserleri de var. En ilginç tasarımlardan biri ise ev içinde çocuklar için hazır oyun köşeleri. Kartonlardan yapılan maketlerle çocukların hayal kurma yeteneği geliştiriliyor, sosyalleşmeleri sağlanıyor. Çocuklar kartondan yapılmış evlerde oturuyor, hayal dünyasında uzay yolculuğuna çıkıyor.

Kompozit kartonların yanmayışı ve bileşenlerinin tümünün kimyasal reaksiyona girmeyen maddelerden oluşması onları çocuklar kadar büyükler için de sağlıklı kılıyor. Yapılan testlerde organizma için toksik olmadığı saptanmış. Kompozit kartonların kullanıldığı bir başka alan ise model tasarımcılığı. Kompozit kartonlar yardımıyla otomotiv, makine gibi günlük hayatımıza giren her türden araç gerecin tıpkı görüntülerini oluşturmak mümkün. Türkiye'deki girişimciler bu yeni işle ilgili olarak çok sayıda literatüre ulaşabilir, internette gelişmeleri izleyebilirler. Önemli olan yaratıcı fikirlerle yenilik oluşturmak. Şimdilik ülkemizde uygulanacak öncelikli alan ise reklamcılık ve araç sektörü.

Bir başka gelişme ise bu kartonlara görüntü giydirilerek duvar kâğıdı gibi kullanılabilmesi. Kartondan yapılan özel alaşımlı duvar panoları ses, rutubet ve ısıya karşı oldukça dayanıklı. Yeni başlayan bu eğilimin ilginç özelliği ise laminasyon yoluyla karton üstüne canlı resim ve figürlerin kabartma olarak basılabilmesi. Yeni tasarımlar ofis ve ev gereçlerini de kapsıyor. Yanmaz malzemeden yapılan tasarımlar çeşitli kombinasyonlara imkân veriyor, yaşam kolaylığı sağlıyor. Örneğin son örneklerden biri yatakta kitap okumak için oluşturulmuş portatif okuma standı.
Nur Demirok-Para dergisi