Bilim insanları ve şirketler benzinin yerini alabilecek, ekonomik açıdan verimli olan bir biyoyakıt türü geliştirmek için hararetli bir rekabet içinde. Onlardan biri de New Orleans Tulane Üniversitesi'nden moleküler biyoloji profesörü David A. Mullin. Mullin ve öğrencileri, laboratuvara yakın mesafede olan Audubon Hayvanat Bahçesi'ndeki geviş getiren hayvanların gübrelerini topluyor. Mullin, selülozu bozabilen ve onu biyoyakıta dönüştürebilen mikroplar arıyor. "Doğa, bu konuda çok iyi" diyor Mullin. O kadar iyi ki, laboratuarda şu anda bir Afrika zebrasının gübresinde bulduğu bakteri olan TU-103 ile dolu bir düzine küçük cam kavanoz hafifçe sallanıyor.

Mikrop, lif, dal ve tohumlardan oluşan katıksız selüloz niteliğindeki pamuk atığını, ezilmiş şeker kamışı atığından elde edilen küspeyi ve hatta parçalanmış gazete kâğıdıyla besleniyor. Biyoyakıtın iki püf noktası var. Birincisi, insanların sindiremediği ve bitkilerde zararlılara karşı zırh görevi gören selüloz. Selüloz biyokatın temel içeriği. İkinci püf noktası ise benzinle rekabet edebilir ucuzlukta biyoyakıt üretmek. ABD Enerji Bakanlığı'na bağl ı Ortak BioEnerji Ens t i tüsü'nden ba ş araştırmacı Harvey Blanch, selülozu yapıtaşlarına ayırmanın hassas ve pahalı bir adım olduğunu belirtiyor ve ekliyor: "Bugün bunu yapabiliyoruz ancak maliyeti çok yüksek. İş ekonomide bitiyor" diyor. Selüloz rafinesi ucuz bir hale gelse bile, şirketlerin dallı darı ya da hızlı büyüyen kavak ağaçları gibi hammadde olarak kullanılacak ekinleri yetiştirmek için akın akın arazi almasından ve bunun doğuracağı zararlı sonuçlardan endişe ediliyor. Mullin dört karbon atomunun bileşiğinden oluşan ve iki karbonluk etanolden daha yüksek enerji veren bütanol üretiyor. Benzinle karıştırılması gereken etanolden farklı olarak, bütanol tek başına motorları çalıştırabiliyor. Etanol taşınırken su emiyor. Ancak bütanolun böyle bir özelliği yok ve mevcut petrol boru hattı veya tankerlerle kolayca taşınabiliyor. Aralarında termitlerin ve büyükbaş hayvanların bulunduğu çok sayıda canlı, sindirim sistemlerindeki selülozu parçalamak için bağırsak mikroplarını kullanıyor. Mikroplar bunu selülaz adı verilen enzimlerle yapıyor. Bu enzimlerin kültürünü yapıp pahalıya satan firmalar var.

Hayvanat bahçesi, bol miktarda egzotik otçul hayvana ev sahipliği yaptığı için mikropları aramak açısından mükemmel bir yer. Mullin ve ekibi, Audubon'daki gübrelerden 40 farklı bakteri kolonisinin kültürünü çıkardı. 40 türün en az 14'ünün bütanol ürettiğini buldular. Mullin, zebra gübresinin "Canavar gibi bir selülaz" ürettiğini söylüyor. Bakteri, bütanolün yanı sıra endüstriyel birer çözücü olan aseton, hidrojen ve karbondioksit üretti. Ancak biyoyakıt üretim sürecinde her zaman bir pürüz ortaya çıkar. Bütanol için bu pürüz ise yakıtın diğer öğelerden ayrıştırılmasının çok zor olması. Mullin'in bakterisine özgü bir başka zorluk ise, şişedeki bütanol konsantrasyonu litre başına 17 grama ulaştığında, bakteri hücrelerinin ölmesi. Mullin'in her iki soruna çözümü, bütanol ile bileşim oluşturacak bir solusyon bulmak. Oluşacak sıvı, çözeltinin üzerine yükselecek ve bakterileri öldürmeden önce oradan alınacak. Mullin, solusyonun ne olduğu hakkında bilgi vermiyor ancak ucuz ve kolay bulunur olduğunu belirtiyor. Solusyonun işe yaradığını söylüyor ve deneylerde iki saniye içinde bütanolle bileşik oluşturduğunu ve çözeltinin üstüne çıktığını söylüyor. Mullin şimdi fermentasyon zamanını minimuma indirmek için ısıda ve çözeltide ince ayarlar yapıyor. Ayrıca bakterinin tahta parçaları, kâğıt ve diğer besinleri ayrıştırabileceğini de göstermesi gerekiyor. Mullin, "Deney yapmak için daha fazla yardım alabilsek 100 gün içinde sunum düzeyine gelebiliriz. Beklemenin anlamı ne? Eğer bu bir çözüm olacaksa, herkesten önce bulmak istersiniz" diyor.SABAH/GUY GUGLIOTTA