Yeni yayın dönemine de damgasını vuracak yerli diziler 500 milyon YTL'lik dev bir sektör haline geldi. Reklamveren her hafta aynı saatte ekran başında olacağını bildiği hedef kitlesine diziler sayesinde hızla ulaşırken, televizyonlar da bu pastadan pay kapma yarışında dizi çeşitliğini artırıyor.Emirgan Korusu'nun önündeki park o gün yoğun bir çalışmaya sahne oluyor. Kanal D'nin sevilen gençlik dizisi Kavak Yelleri'nin setindeyiz. Oyuncular çekim aralarında prova yaparken, teknik ekipte bir sonraki sahne için gerekli hazırlıkları yapıyor. 15 dakika sonra tüm ekip pür dikkat yönetmenin ağzından çıkacak olan iki kelimeye kulak kesiliyor. "Ve Motor" denmesiyle dünya duruyor, geriye kalan sadece oyuncular ve sahne...

Televizyon kanallarındaki dizi patlaması 2007-2008 yayın dönemine de damgasını vuracak. Yeni yayın döneminde sadece 5 televizyon kanalında toplam 57 yerli dizi yayınlanacak. Bunların 35 tanesi önceden devam eden dizilerken 22 tanesi ise seyirciyle ilk kez tanışacak olanlar. "Dizi izleyicisi" kavramını yaratan diziler, yaklaşık 500 milyon YTL ile kanal, yapımcı ve reklam verenlerin iştahını kabartan büyük bir sektör haline geldi.

130 bin kişi para kazanıyor.
Reklamveren her hafta aynı saatte ekran başında olacağını bildiği hedef kitlesine diziler sayesinde hızla ulaşırken, televizyonlar da bu pastadan pay kapma yarışında dizi çeşitliğini artırıyor. Diziler televizyonların prime timelarının neredeyse yüzde 80'ini, primetime'da televizyonların kazancının yüzde 70'ini oluşturuyor. 

Ratingler Türkiye çapında her gün izlenen 20 programdan ortalama 8-10 tanesinin yerli dizi olduğunu gösteriyor. Ulusal kanallara dizi yapmanın maliyeti 150 bin YTL ile 300 bin YTL arasında değişiyor. Yapımcılar diziler için yapılan ön çalışmanın maliyetini bölüm bütçelerine yansıtıyor. Dizi ortalama 10. bölüme geldiğinde genelde maliyet karşılanmış oluyor. Ancak beklenilen ratingi alamayıp beşinci bölümden sonra yayından kaldırılan diziler yapımcılar için ciddi bir sıkıntı. Televizyondaki bütün programların kaderini ise evinde rating ölçüm cihazı olan 2 bin 500 aile belirliyor.

Televizyonlar 80 dakikalık bir dizinin arasına yaklaşık yarım saatlik reklam sıkıştırıyor ve bundan dizi başına 360 ile 900 bin YTL arasında reklam geliri elde ediyor. Kanalların reklam tarifeleri birbirinden farklılık gösterse de prime time'da yayınlanan dizi arasındaki reklamların saniye fiyatı 200 bin YTL ile 400 bin YTL arasında değişiyor. Kanal gelirlerinin büyük kısmı primetime'dan geliyor.

Sektör şu anda yaklaşık 130 bin kişiye iş sağlıyor. Haftada yerli dizi sektöründe dönen para 20 milyon YTL civarında. Dizilerin yönetmenleri ve senaristleri bölüm başına 5-15 bin YTL kazanırken bu rakam oyuncularda 40 YTL'den başlıyor ve 75 bin YTL'ye kadar çıkıyor. Bunun yanı sıra giderek büyüyen sektör ardından yan sektörleri de beslemeye devam ediyor. 

Dizilerde hedef kitle hazır

Fox TV bu yayın döneminde 7 yeni yerli diziyi yayına sokuyor. Fox TV Reklam Satış Genel Koordinatörü Canan Aksu, “Yerli diziye olan talep çok yüksek. Çünkü insanlar sürekliliği olan şeyleri takip etmeye çok yatkın. Bizde bu yüzden prototipimize daha fazla dizi ekledik. Kanal alışkanlığını sağlamak ve sürekliliği verebilmek için dizilerin avantajlarından faydalanacağız ” diyor. Reklam verenlerin de hedef kitleye ulaşmak için dizileri tercih ettiğini söyleyen Aksu  “Dizi dediğinizde bir devamlılığı var, seyirciyi alıp götürüyor. Reklam verende hazır hedef kitle olduğunu biliyor ve en hızlı yoldan ulaşmak için bu yolu seçiyor. Kendilerini daha güvende hissediyor" açıklamasını yapıyor.

Ancak dizi furyasının bir trend olduğunun akıldan çıkartılmaması gerektiğini söyleyen Aksu şöyle devam ediyor: "Bir dönem kim 500 milyar ister ve benzer yarışma programları çok popülerdi, o dönem yarışmalara ağırlık bir seneydi. Veya ana haberin önünde Mehmet Ali Erbil’in yaptığı show tarzı programlar vardı. Dizilere de dönemsel bir trend olarak bakmak lazım. Devamı gelecek gibi görünüyor. Sadece biz televizyonlar değil bu sayede daha fazla sektör para kazanıyor. İzleyici açısından dizi tuttuğu müddetçe ve kalite arttığı sürece bu trend devam eder." Kanal D Kurumsal Direktörü Ömer Koçak da artan talebi gözönüne alarak dizilere devam edeceklerini söylüyor. 

Pek çok sektöre yan gelir.

Diziler pek çok sektör için de yeni bir gelir kapısı oldu. Emlakçısından, araç kiralama şirketlerine kadar birçok şirket dizilere yönelik hizmet vermeye başladı. Dizilere mekan sağlayan emlakçılar konaktan, villaya kadar geniş bir yelpazede ürün sunuyorlar. Dizi mekanlarının kirası günlük 350 YTL'den başlıyor ve 6 bin dolara kadar çıkıyor. Sadece Kavak Yelleri dizisinin bir bölümü 20 mekanda çekiliyor. Bu mekanların 7-8 tanesinin sabit olduğu göz ününe alındığında dizilerin emlak piyasası için önemi göz önüne seriliyor.

"Sahibinden dizilere lüks konak kiralanır" ilanları da gazetelerde ve internet sitelerinde yerini aldı. Evrim Karağaç Sarıyer'deki lüks konağını dizilerin güvenilir müşteriler olması dolayısıyla dizilere kiralayacak. Karağaç, "Konağın günlük kirası 750 $. Şu anda Kanal D ile görüşme halindeyiz. Sonuçta diziler hem güvenilir müşteri hemde uzun süreli tutacak. En kısa dizi nerden baksanız 6 ay sürüyor" diyor. Bunun yanısıra dizilere mekân kiralayan emlakçılar ve görsel mekan sahipleri aşiret dizilerinde konak, sosyete dizilerindeyse havuzlu lüks villa görselliğinin önem kazanmasından oldukça mutlular. Dizilerin çekildiği mekânların fiyatları günlük 350 YTL'den 5 bin dolara kadar değişiyor. 

Firmaların da yüzü gülüyor.

Seyirciye hızla ulaşma yolunu seçen birçok firma dizilerin cazibeli dünyasından faydalanmak için elini cebine atıyor. Sadece bir diziye logosu yayınlanması için başvuran firma sayısı 30'un üzerinde. Sponsorluklar için ise daha büyük bütçeleri gözden çıkarmak gerekiyor. Sponsorluk için firmaların ödediği ücretler ortalama 35 ile 50 bin YTL civarında. Ancak dizi tuttuğu anda sponsorluk fiyatları da katlanıyor. Firmalar dizi başarılı olduğu takdirde ödedikleri paranın karşılığını ise fazlasıyla alıyor.

Reklamverenler Derneği Başkanı Hakan Uyanık, reklamverenin dizinin içeriğiyle markanın uyumuna, reytinglere ve bulunduğu kurumun kültürünü değerlendirerek televizyondaki dizilerin seçimini yaptıklarını söylüyor.

Dizi sektörünün asıl yüzü olan oyuncular ise çok renkli görünse de hergün zorlu bir tempo içindeler. Dizilerin sürelerinin 80 dakikaya çıkmış olması bunun en büyük nedeni olarak görülüyor. Sektör çalışanları haftasonları izinsiz çalışıyor. Çoğu zaman çekimler sabaha kadar sürebiliyor.

"Devam eden bir dizide çalışan bir kişinin sosyal hayatı sıfırdır" diyen Tims Prodüksiyon'un sahibi Timur Savcı, "Sabah 7'de işe başlayan Kavak Yelleri ekibi sabaha karşı 4'te evlerine döndü. Ve sabah yine aynı saatta iş başlayacak. Çünkü her hafta 80 dakikalık bölümü yayına yetiştirmek zorundayız" diyor. Dizi çalışanlarının maaşlarının doyurucu olduğunu söyleyen Savcı, "Bugün bir yönetmen ve senarist bölüm başına 5 bin YTL ile 15 YTL arasında para kazanıyor" diyor.

Dizi sayesinde bilezik satışı yüzde 30 arttı.
Kanal D’de yayınlanan Binbir Gece Dizisi’nin ana sponsoru Koçak Gold, dizi sayesinde 22 ayar bilezik satışlarını yüzde 30 artırdı. Koçak Gold Yönetim Kurulu Başkanı İsmet Koçak, "Dizi mecrasını kullanarak ürünlerimizi halkın beğenisine sunmaktan çok memnunuz. Dizinin ürünlerimizin konseptine uygun olması da bizim için önemliydi. Bölüm başına 50 bin YTL'yle başladık. Rakamı artırarak devam ediyoruz" diyor. Mücevherat sektöründe dizi sponsorluğunu ilk başlatan firma olan Altınbaş da dizi sponsorluğu sayesinde marka tanınırlığını artırdı. Altınbaş Kuyumculuk'un da dizi sponsorluğu sayesinde özel günlerde satışlarını ciddi oranda artırdığı belirtiliyor.

Bir dönem rating rekorları kıran Kurtlar Vadisi dizisinin ana sponsoru Romanson saatlerinin ortaklarından Harun Hekimoğlu ise dizi sponsorluğu sayesinde marka bilincini artırdıklarını, dizinin bitmiş olmasına rağmen satışların aynı hızla devam ettiğini söylüyor. Hekimoğlu, "Geçen yıl 10 milyar olan dizi bu yıl 35 bin YTL. 35 bin YTL olan dizi bir bakıyorsunuz 70 bin YTL. Kör kuyuya taş atıyoruz sonuçta, biz ticaret yapıyoruz. Kiminle soyunduysak onunla giyinmek isteriz" diyor. 

Kalite yükseldi, zamanla taşlar yerine oturur.

Kanal D ’de yayınlanan "Kavak Yelleri" ve ATV’de yayınlanan "Senden Başka" dizilerinin prodüktörü Tims Prodüksiyon'un sahibi Timur Savcı, dizi sektörünün henüz emekleme döneminde olduğu söylüyor. Savcı “İlk baştaki o cazibesinden dolayı büyük bir talep olacaktır. Zamanla taşlar yerine oturacak. Özel radyolar bir ara patlama yapmıştı, 200’e yakın radyo vardı. Sonra belli bir sayıya geriledi. Gerçekten güvenilir iş yapan ve belli bir çizgiler olanlar ayakta kaldı. Dizi sektöründe de öyle olacak" diyor.

Yerli dizilerde kalitenin giderek yükseldiğini de belirten Savcı, "Artık bu konudaki tecrübemiz giderek artıyor. Bugün hala Avrupa'nın bir kısmına baktığımızda ekonomik yönden Türkiye'ye göre daha iyi durumda olmalarına rağmen dizi kaliteleri bizden daha düşük. Mesela Yunanistan'da başarılı dizi yok" açıklamasını yapıyor. Star televizyonunda yeni başlayacak olan "Sır Gibi" dizisinin yönetmeni Şengül Atak da Savcı gibi dizilerde kalitenin arttığını görüşünde. 

500 MİLYON YTL'LİK BİR SEKTÖR DOĞDU

* 5 kanalda 35 tane devam eden dizi var. 22 yeni dizi daha başlayacak.

* Diziler yaklaşık 500 milyon YTL'yi bulan bir sektör yaratmış durumda.

* Dizilerin raitingi prime timeların neredeyse yüzde 80'ini oluşturuyor.

* Prime time'da televizyonların kazancının ise yüzde 70'i dizilerden. 

* Dizi yapmanın maliyeti yaklaşık 150 bin YTL ile 300 bin YTL arasında.

* Dizi ortalama 10. bölüme geldiğinde genelde maliyet karşılanmış oluyor.

* 80 dakikalık bir dizinin arasına yaklaşık yarım saatlik reklam konuluyor.

* Dizi başına ortalama 360 ile 900 bin YTL arasında reklam gelir sağlanıyor.

* Prime time'daki dizilere verilen reklamın saniyesi 200-400 bin YTL  arasında.

* Haftada yerli dizi sektöründe dönen para yaklaşık 20 milyon YTL civarında.

* Yönetmenler ve senaristlerin bölüm başına ücreti ortalama 5-15 bin YTL.

* Oyuncuların ücreti 40 YTL'den başlıyor ve 75 bin YTL'ye kadar çıkıyor.

Yeni dönem dizileri

+ATV-Devam edenler

Hatırla Sevgili

Sıla

Avrupa Yakası

Senden Başka

Selena

Yersiz Yurtsuz

Yeni diziler

Elveda Rumeli

Kara Yılan

Komiser Nevzat

Fesupanallah

Tılsım Adası

Kelebek Çıkmazı

Mahşer

Ertelenmiş Hayatlar

+SHOW-Devam edenler

Kurtlar Vadisi Pusu

Pusat

Kuzey Rüzgarı

Doktorlar

Oğlum İçin

Dudaktan Kalbe

Ezo Gelin

Oğlum İçin

Hepsi 1

Yeni Diziler

Eşref Saati

Tatlı Bela Fadime

+Kanal D-Devam edenler

Annem

Arka Sokaklar

Bıçak Sırtı

Binbir Gece

Elveda Derken

Genco

Kavak Yelleri

Menekşe ile Halil

Yaprak DÖkümü

Zoraki Koca

Yeniler

Asi

Sessiz Fırtına

+ FOX-Devam edenler

Yemin

Yeni Gelen

Kartallar yüksek uçar

Bez Bebek

Arka Sıradakiler

Aşk Eski bir Yalan

Üç dizi daha sözleşme aşamasında

+ STAR- Devam edenler

İki aile

Köprü

Benden baba olmaz

Tatlı intikam

Leylan

Vazgeç gönlüm

Zeliha'nın gözleri

Yalan dünya

Acemi cadı

Ekim ayında başlayacaklar

Sır gibi

Fedai

Sevgilim dünürüm

17 Eylül rating sonuçları (İlk 10)

1-İki aile                        Star

2-Bıçak Sırtı                  Kanal D

3-Arka Sokaklar            Kanal D

4-Fesupanallah              ATV

5-Kuzey Rüzgarı            Show TV

6-Kanald D             Ana Haber

7-Köprü             Star

8-Dudaktan Kalbe    Show

9-ATV               Ana Haber

10-Spor Gündemi

18 Eylül rating sonuçları (İlk 10)

1-Marsilya-Beşiktaş            Star

2-Binbir Gece                Kanal D

3-Ezo Gelin                   Show TV

4-Binbir Gece Özel     Kanal D

5-Star                           Ana Haber

6-Kanal D                     Ana haber

7-ATV                           Ana Haber

8-Şampiyonlar Ligi özel Star

9-Spor Gündemi

10-Oğlum için                Show TV

Kaynak:Referans